بیتفاوت نباشیم؛ افزایش آسیبهای اجتماعی در چهارمحال و بختیاری، زنگ خطری برای همه

آسیبهای اجتماعی در استان چهارمحال و بختیاری نهتنها در مقایسه با سالهای گذشته کاهش نیافته، بلکه در برخی حوزهها روندی نگرانکننده پیدا کرده است؛ موضوعی که ضرورت توجه جدی خانوادهها، دستگاههای مسئول، نهادهای فرهنگی و عموم مردم را بیش از گذشته نمایان میسازد.
در نگاه اسلامی و اجتماعی، مقابله با آسیبها و ناهنجاریهای جامعه صرفاً وظیفه یک دستگاه یا نهاد خاص نیست، بلکه همه افراد جامعه در برابر سرنوشت اجتماعی خود مسئول هستند. امر به معروف و نهی از منکر، در معنای صحیح و اجتماعی خود، یعنی بیتفاوت نبودن در برابر مشکلات جامعه، تلاش برای گسترش خیر، پیشگیری از آسیب و کمک به اصلاح مسیر افراد و جامعه.
در همین راستا، خبرنگار ستاد امر به معروف استان چهارمحال و بختیاری با حسنعلی شهرکی، کارشناس آسیبهای اجتماعی گفتوگو کرده است.
حسنعلی شهرکی با اشاره به مهمترین دغدغههای حوزه آسیبهای اجتماعی در استان گفت: یکی از موضوعاتی که امروز بهطور جدی با آن مواجه هستیم، مسئله خودآزاری و بهویژه افزایش نگرانیها درباره نوجوانان و جوانان است.
وی افزود: یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری، افزایش آگاهی مخاطبان و گفتوگوی صحیح با نوجوانان و جوانان است. برگزاری کارگاههای تخصصی مشاوره، آموزش خانوادهها و حضور کارشناسان در مناطقی که رفتارهای پرخطر بیشتر مشاهده میشود، میتواند در پیشگیری و کاهش این آسیبها مؤثر باشد.
این کارشناس آسیبهای اجتماعی تأکید کرد: خانواده و جامعه باید بدانند که مواجهه با آسیبهای اجتماعی نیازمند نگاه علمی، تخصصی، فرهنگی و معنوی است و نباید نسبت به نشانههای خطر در اطرافیان بیتفاوت بود.
امر به معروف؛ مسئولیتپذیری و پیشگیری از آسیب
بیتفاوتی در برابر آسیبهای اجتماعی میتواند زمینه گسترش آنها را فراهم کند. امر به معروف و نهی از منکر، زمانی که با شناخت، اخلاق، مهربانی و روش صحیح انجام شود، میتواند به تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی و پیشگیری از بسیاری از آسیبها کمک کند.
این فریضه اجتماعی تنها به تذکر محدود نمیشود؛ گاهی یک گفتوگوی دوستانه، شنیدن درد دل یک نوجوان، معرفی فردی نیازمند به مشاور متخصص، حمایت از یک خانواده یا پیگیری یک آسیب اجتماعی، میتواند مصداقی از احساس مسئولیت و بیتفاوت نبودن در برابر جامعه باشد.
فضای مجازی؛ فرصتی که میتواند به آسیب تبدیل شود
شهرکی در ادامه با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر سبک زندگی خانوادهها و نسل جوان گفت: آسیبهای فضای مجازی امروز بر کسی پوشیده نیست. فضای مجازی در کنار فرصتهای فراوانی که برای دسترسی به اطلاعات و آموزش ایجاد کرده، میتواند در صورت استفاده نادرست، زمینه بروز آسیبهای مختلف را نیز فراهم کند.
وی افزود: نوجوانان و جوانان در فضای مجازی ممکن است با محتوای نادرست، الگوهای رفتاری پرخطر و اطلاعات گمراهکننده مواجه شوند؛ بنابراین افزایش سواد رسانهای و آموزش خانوادهها و فرزندان برای استفاده آگاهانه و مسئولانه از فضای مجازی ضروری است.
در این میان، خانوادهها، مربیان، معلمان و فعالان فرهنگی باید با شناخت صحیح فضای مجازی، به جای رها کردن نوجوانان در این فضا، قدرت تحلیل، تفکر انتقادی و تشخیص محتوای صحیح از نادرست را در آنان تقویت کنند.
آموزش و مشاوره؛ راهی برای کاهش رفتارهای پرخطر
این فعال حوزه آسیبهای اجتماعی درباره اقدامات انجامشده برای پیشگیری از آسیبها گفت: تلاش کردهایم با همکاری مجموعهای از فعالان و کارشناسان اجتماعی، از طریق برگزاری کارگاههای آموزشی، جلسات مشاوره و گفتوگوهای تخصصی، مخاطبان را نسبت به مسائل و آسیبهای روز آگاه کنیم.
وی ادامه داد: برگزاری جلسات مشاوره فردی و گروهی و ایجاد فضایی امن برای گفتوگو، میتواند به افراد کمک کند تا مشکلات و دغدغههای خود را بیان کرده و پیش از گرفتار شدن در رفتارهای پرخطر، از مشاوره و حمایت تخصصی بهرهمند شوند.
نشاط اجتماعی و سبک زندگی سالم
شهرکی یکی دیگر از راهکارهای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی را ایجاد نشاط و فراهم کردن زمینه فعالیتهای سالم برای نوجوانان و جوانان عنوان کرد و گفت: برگزاری برنامههای فرهنگی، اردوهای آموزشی و تفریحی، ترغیب جوانان به ورزش و ایجاد زمینه حضور آنان در فعالیتهای سالم و جمعی، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش گرایش به رفتارهای پرخطر مؤثر باشد.
وی افزود: نوجوان و جوانی که احساس تعلق اجتماعی، نشاط، امید و دیده شدن داشته باشد، فرصت بیشتری برای رشد و انتخاب مسیر صحیح در زندگی خواهد داشت.
خانواده؛ نخستین سنگر پیشگیری از آسیبها
این کارشناس آسیبهای اجتماعی مهمترین توصیه خود را متوجه والدین دانست و گفت: پدر و مادر میتوانند بزرگترین پشتیبان فرزندان خود باشند. یکی از مهمترین دلایل گرایش برخی نوجوانان و جوانان به رفتارهای پرخطر، نداشتن فردی امن و قابل اعتماد برای بیان مشکلات و دغدغههایشان است.
وی تأکید کرد: والدین باید در کنار جایگاه پدر و مادری، رابطهای صمیمی و دوستانه با فرزندان خود برقرار کنند تا فرزند بتواند بدون ترس، مشکلات و نگرانیهای خود را با خانواده در میان بگذارد.
شهرکی افزود: اگر خانوادهها نشانههایی از مشکلات روحی، رفتاری یا گرایش به رفتارهای پرخطر را در فرزند خود مشاهده کردند، نباید موضوع را نادیده بگیرند یا با برخوردهای تند و غیرکارشناسی شرایط را پیچیدهتر کنند؛ بلکه باید در صورت نیاز از مشاوران و متخصصان کمک بگیرند.
بیتفاوت نباشیم
واقعیت این است که مقابله با آسیبهای اجتماعی تنها با صدور بخشنامه و اجرای برنامههای اداری امکانپذیر نیست. خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانه، دستگاههای فرهنگی، نهادهای اجتماعی و تکتک شهروندان در ساختن جامعهای سالم مسئولیت دارند.
بیتفاوت نبودن نسبت به سرنوشت جامعه، توجه به مشکلات اطرافیان، کمک به گسترش رفتارهای صحیح و تلاش برای پیشگیری از ناهنجاریها، از مهمترین جلوههای مسئولیت اجتماعی و رویکرد صحیح امر به معروف و نهی از منکر است.
اگر نوجوانی دچار مشکل است، اگر خانوادهای نیازمند مشاوره است، اگر رفتاری پرخطر در حال گسترش است و اگر آسیب اجتماعی زندگی افراد را تهدید میکند، سکوت و بیتفاوتی نمیتواند راهحل باشد.
جامعه سالم از خانوادههای آگاه، نوجوانان امیدوار، مسئولان پاسخگو و مردمی شکل میگیرد که در برابر مشکلات اجتماعی خود احساس مسئولیت میکنند.
امروز بیش از هر زمان دیگری باید به یاد داشته باشیم:
«امر به معروف و نهی از منکر، پیش از هر چیز یعنی بیتفاوت نبودن؛ یعنی برای اصلاح جامعه، آگاهانه، مسئولانه و دلسوزانه قدم برداشتن.»
ریحانه رحیمی